Szybkość jest jedną z podstawowych zdolności motorycznych człowieka. Nie ulega wątpliwości, że jest ona bardzo ważna w karate i innych sztukach walki. Czym zatem jest szybkość i jak ją kształtować? O tym w dzisiejszym wpisie. Zapraszam do lektury!

Szybkość jako zdolność motoryczna

Obok m.in. siły i wytrzymałości, szybkość należy do podstawowych zdolności motorycznych człowieka o czym pisałam w zdolności motoryczne cz 1. Jest to zdolność do wykonywania ruchu w możliwie najkrótszym odcinku czasu. Szybkość posiada tylko jeden wymiar – czas. Może objawiać się jako odpowiedź na nagłe bodźce lub jako cykliczny łańcuch ruchów (np. bieg). Szybkość zależy od:

  • czasu reakcji

Jest to czas potrzebny na odbiór bodźca, przekazanie go drogą nerwową do ośrodkowego układu nerwowego, analizę bodźca i wysłanie impulsu zwrotnego do mięśnia, aby nastąpił jego skurcz. Czas reakcji jest wskaźnikiem trenowalnym.

  • czasu pojedynczego ruchu

Jest to czas, w jakim wykonana jest dana technika nożna czy ręczna. Czas ten zależy od siły i gibkości, ale też od stopnia opanowania danego ruchu. Istotne znaczenie ma tutaj również budowa mięśni (rodzaje włókien).

  • częstotliwości ruchów

To liczba ruchów wykonywana w określonej jednostce czasu. Ważną rolę odgrywa tutaj koordynacja mięśniowa oraz technika ruchu.

Kształtowanie szybkości

Rozwój szybkości jest procesem złożonym i jednym z najtrudniejszych treningów kształtujących zdolności motoryczne człowieka. Samą szybkość możemy rozpatrywać na dwóch płaszczyznach: ogólnej i szczegółowej. Szybkość ogólna jest związana z osobniczymi cechami budowy człowieka, jego stylem dynamiki ustrojowej, itp. Jest zatem bardziej stabilna, uwarunkowana cechami wrodzonymi. Szybkość szczegółowa natomiast, zależy od stopnia wyćwiczenia. Jest tym samym dość plastyczna i znajduje zastosowanie w konkretnych dyscyplinach sportowych.

Trening szybkości wymaga, aby było spełnione kilka kluczowych warunków. Po pierwsze: technika ruchu powinna być doskonale opanowana. Pozwoli to na wyeliminowanie niepożądanych przyruchów i skupienie głównego wysiłku na szybkości ruchu, a nie na jego poprawności technicznej. Po drugie: szybkość ruchów podczas ćwiczeń powinna być zawsze maksymalna lub submaksymalna. W chwili spadku szybkości, ćwiczenie powinno zostać bezwzględnie przerwane. Warunkuje nam to jednocześnie czas trwania poszczególnych ćwiczeń, który powinien zostać tak dobrany, aby nie dochodziło do spadku szybkości. Po trzecie: przerwy wypoczynkowe. Powinny być one na tyle długie, aby umożliwić całkowitą regenerację pomiędzy seriami ćwiczeń, co pozwoli na egzekwowanie maksymalnych szybkości w każdym jednym ćwiczeniu.

Metody kształtowania szybkości

W kształtowaniu szybkości istotne jest poprawienie wszystkich składowych mających na nią wpływ. Doskonalenie czasu percepcji ma miejsce poprzez poprawienie wrażliwości i selektywności bodźców swoistych dla danej dyscypliny lub ruchu. Natomiast w doskonaleniu czasu reakcji ważne jest, aby zautomatyzować bodziec z reakcją dzięki nawykowi ruchowemu. W tym celu można zastosować metodę powtarzalną, analityczną lub sensomotoryczną. W metodzie powtarzalnej stosuje się różne starty na sygnał, np. cios/kopnięcie w tarczę czy obrona na atak. W metodzie analitycznej wykonuje się ćwiczenia z metody powtarzalnej, ale w ułatwionych warunkach, np. określony blok/kombinacja, nieruchoma tarcza. W metodzie sensomotorycznej ćwiczenia są wykonywane w dwóch wariantach. W pierwszym, ćwiczenie trwa ściśle określony czas, natomiast w drugim określona ilość ćwiczeń musi się zmieścić w danym (innym) czasie.

W przypadku doskonalenia szybkości pojedynczego ruchu oraz częstotliwości ruchów stosujemy metodę powtórzeniową i zmienną. W metodzie powtórzeniowej ćwiczenie wykonywane jest na maksymalnej lub submaksymalnej prędkości przez kilkanaście sekund w kilku seriach. W metodzie zmiennej stosuje się rytmiczne zmiany intensywności ruchu – serie o wysokiej intensywności z maksymalnymi prędkościami są przeplatane seriami o niskiej intensywności.

Trening kształtujący szybkość należy przeprowadzać w początkowej części zajęć. Czas trwania ćwiczeń powinien wynosić nie więcej niż 20 sekund. Wykonujemy 4 do 6 serii.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *