Zdolności motoryczne człowieka – cz. 1

Rozpoczynając jakąkolwiek aktywność, warto zapoznać się najpierw z teorią. Pozwoli to nam zaoszczędzić czas, który poświęcilibyśmy na rozgryzienie pewnych rzeczy na własną rękę i uniknąć frustracji spowodowanej kolejnymi nieudolnymi próbami. Takim tematem są zdolności motoryczne człowieka, które stoją u podstaw wszelkich dyscyplin, niezależnie czy jest to karate, pływanie czy krykiet.

Dzisiejszy artykuł jest poświęcony zdolnościom kondycyjnym. Zapraszam do lektury! 

zdolności motoryczne

Zdolności motoryczne

Do niedawna funkcjonowało pojęcie cechy motoryczne, jednak współcześnie motoryczność człowieka opisywana jest jako zbiór tzw. zdolności motorycznych. Istnieje wiele podziałów zdolności motorycznych. Na potrzeby niniejszego artykułu, przedstawię uproszczony schemat, wg którego zdolności motoryczne dzielą się na kondycyjne i koordynacyjne.

zdolności motoryczne

Zdolności kondycyjne zależą od możliwość energetycznych człowieka, natomiast zdolności koordynacyjne związane są z umiejętnością do sterowania ruchami ciała.

Część drugą wpisu znajdziesz tutaj: zdolności koordynacyjne.

ZDOLNOŚCI KONDYCYJNE

Siła

Jest to zdolność do pokonywania oporów zewnętrznych lub przeciwstawiania się im. Siła zależy od:

  • przekroju poprzecznego mięśnia
  • proporcji włókien mięśniowych białych do czerwonych
  • rekrutacji jednostek motorycznych

Podstawowe pojęcia dotyczące siły:

  • ogólna – to przygotowanie wszystkich grup mięśniowych do wykonywania wszechstronnej i różnorodnej pracy.
  • specjalna – to umiejętność pełnego wykorzystania grup mięśniowych w konkretnej czynności.
  • bezwzględna – to siła, jaką może rozwijać mięsień o polu przekroju poprzecznego równym 1 cm2
  • względna – to stosunek siły absolutnej do masy ciała.

zdolności motoryczne

Podział siły ze względu na rodzaj pracy, jaką wykonują mięśnie:

  • dynamiczna
    • koncentryczna – mięsień ulega skróceniu, a przyczepy mięśniowe zbliżają się do siebie
    • ekscentryczna – mięsień ulega wydłużeniu, a przyczepy mięśniowe oddalają się do siebie
  • statyczna
    • izometryczna – długość mięśnia i położenie przyczepów nie zmienia się

Podział siły ze względu na funkcję:

  • maksymalna (absolutna) – to najwyższy poziom siły możliwy do osiągnięcia w danym ćwiczeniu
  • wytrzymałościowa – to zdolność do pokonywania oporów zewnętrznych w obliczu narastającego zmęczenia
  • zrywowa – to zdolność do rozwijania dużych wartości siły w jak najkrótszym czasie.

Dlaczego w ogóle warto trenować siłowo? Jak kształtować siłę?



Wytrzymałość

Jest to zdolność do długotrwałego wykonywania działań ruchowych bez obniżania ich efektywności.

Wytrzymałość zależy od:

  • czynników fizjologicznych, takich jak sprawność poszczególnych układów (oddechowy, krążenia, itd.)
  • czynników psychicznych, takich jak motywacja, siła woli

Rodzaje wytrzymałości:

  • ogólna – umiejętność kontynuowania dowolnego wysiłku fizycznego
  • ukierunkowana – zdolność przystosowania organizmu do wykonywania konkretnych wysiłków fizycznych (np. wytrzymałość biegowa, pływacka, itd.)
  • specjalna – umiejętność wykonywania konkretnego dla danej dyscypliny sportu wysiłku fizycznego.

Rodzaje wytrzymałości ze względu na:

zdolności motoryczne

  • źródło energii:
    • tlenowa
    • beztlenowa
    • mieszana
  • rodzaj pracy mięśniowej:
    • statyczna
    • dynamiczna
    • globalna i lokalna
  • wykorzystywane inne zdolności motoryczne:
    • szybkościowa
    • siłowa
  • czas trwania wysiłku:
    • sprinterska
    • szybkościowa
    • krótkiego czasu
    • średniego czasu
    • długiego czasu
    • maratońska

Przeczytaj również o czterech sposobach na trening cardio.

Szybkość

Jest to zdolność do wykonywania ruchu w możliwie najkrótszym odcinku czasu.

Szybkość zależy od:

  • czasu reakcji
  • czasu pojedynczego ruchu
  • częstotliwości ruchów

zdolności motoryczne

Dowiedz się więcej o szybkości w sztukach walki.

Gibkość

Jest to ruchomość ciała w poszczególnych stawach i zdolność wykonywania ruchów w optymalnym zakresie.

Odrębnym tematem jest mobilność, o której przeczytasz więcej tutaj – mobilność stawów.

Gibkość zależy od:

  • wieku
  • płci
  • uwarunkowań anatomicznych
  • umiejętności kontroli sensomotorycznej

Przeczytaj więcej o gibkości w sztukach walki.

zdolności motoryczne

Podsumowanie

Przedstawione wiadomości to jedynie uproszczony zarys tematyki jaką stanowią zdolności motoryczne człowieka. Posłużą one do szczegółowego omówienia poszczególnych cech w aspekcie sztuk walki.

Część drugą wpisu znajdziesz tutaj: zdolności koordynacyjne.

Piśmiennictwo:
  1. Drabik J., Aktywność fizyczna w edukacji zdrowotnej społeczeństwa cz I, Gdańsk 1995; 20
  2. Górski J. Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego. PZWL, Warszawa 2006
  3. Gundlach H. Systembeziehungen körperlicher Fähigkeiten und Fertigkeiten. Theor. Prax. Körperkult 1968; 7.
  4. Gundlach H. O systemie zależności pomiędzy zdolnościami i umiejętnościami fizycznymi. W: Sympozjum teorii techniki sportowej. Sport i Turystyka, Warszawa,1970; 185–194.
  5. Ljach W. Kształtowanie zdolności motorycznych dzieci i młodzieży. Podręcznik dla nauczycieli, trenerów i studentów. COS, Warszawa 2003
  6. Osiński W. Antropomotoryka. AWF, Poznań 2000
  7. Raczek J. Antropomotoryka – teoria motoryczności człowieka w zarysie. AWF, Katowice 2010
  8. Raczek J., Mynarski W., Ljach W. Kształtowanie i diagnozowanie koordynacyjnych zdolności motorycznych. AWF, Katowice 2002
  9. Ronikier A. Fizjologia sportu. COS, Warszawa 2001
  10. Sozański H. Podstawy teorii treningu sportowego. Warszawa 1997
  11. Trzaskoma Z., Trzaskoma Ł. Kompleksowe zwiększanie siły mięśniowej sportowców. COS, Warszawa 2001
  12. Zacioski WM. Kształcenie cech motorycznych sportowca. Sport i Turystyka 1970
  13. Zając A. i wsp. Współczesny trening siły mięśniowej. AWF, Katowice 2010.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Like Us