Rozpoczynając jakąkolwiek aktywność, warto zapoznać się najpierw z teorią. Pozwoli to nam zaoszczędzić czas, który poświęcilibyśmy na rozgryzienie pewnych rzeczy na własną rękę i uniknąć frustracji spowodowanej kolejnymi nieudolnymi próbami.

Najpierw omówimy zagadnienia, które są wspólne dla wszystkich dyscyplin sportu. Takim tematem są zdolności motoryczne człowieka i to właśnie one stoją u podstaw wszelkich  sportów niezależnie czy jest to karate, pływanie czy krykiet. Dzisiejszy artykuł jest poświęcony zdolnościom kondycyjnym. Zapraszam do lektury! 

Zdolności motoryczne

Do niedawna funkcjonowało pojęcie cechy motoryczne, jednak współcześnie motoryczność człowieka opisywana jest jako zbiór tzw. zdolności motorycznych. Istnieje wiele podziałów zdolności motorycznych. Na potrzeby niniejszego artykułu, przedstawię uproszczony schemat, wg którego zdolności motoryczne dzielą się na kondycyjne i koordynacyjne.

zdolnosci motoryczne czlowieka, klasyfikacja

Zdolności kondycyjne zależą od możliwość energetycznych człowieka, natomiast zdolności koordynacyjne związane są z umiejętnością do sterowania ruchami ciała.

 

ZDOLNOŚCI KONDYCYJNE

 

Siła

Jest to zdolność do pokonywania oporów zewnętrznych lub przeciwstawiania się im. Siła zależy od:

  • przekroju poprzecznego mięśnia
  • proporcji włókien mięśniowych białych do czerwonych
  • rekrutacji jednostek motorycznych

Podstawowe pojęcia dotyczące siły:

  • ogólna – to przygotowanie wszystkich grup mięśniowych do wykonywania wszechstronnej i różnorodnej pracy.
  • specjalna – to umiejętność pełnego wykorzystania grup mięśniowych w konkretnej czynności.
  • bezwzględna – to siła, jaką może rozwijać mięsień o polu przekroju poprzecznego równym 1 cm2
  • względna – to stosunek siły absolutnej do masy ciała.

Podział siły ze względu na rodzaj pracy, jaką wykonują mięśnie:

  • dynamiczna
    • koncentryczna – mięsień ulega skróceniu, a przyczepy mięśniowe zbliżają się do siebie
    • ekscentryczna – mięsień ulega wydłużeniu, a przyczepy mięśniowe oddalają się do siebie
  • statyczna
    • izometryczna – długość mięśnia i położenie przyczepów nie zmienia się

Podział siły ze względu na funkcję:

  • maksymalna (absolutna) – to najwyższy poziom siły możliwy do osiągnięcia w danym ćwiczeniu
  • wytrzymałościowa – to zdolność do pokonywania oporów zewnętrznych w obliczu narastającego zmęczenia
  • zrywowa – to zdolność do rozwijania dużych wartości siły w jak najkrótszym czasie.

 

Wytrzymałość

Jest to zdolność do długotrwałego wykonywania działań ruchowych bez obniżania ich efektywności.

Wytrzymałość zależy od:

  • czynników fizjologicznych, takich jak sprawność poszczególnych układów (oddechowy, krążenia, itd.)
  • czynników psychicznych, takich jak motywacja, siła woli

Rodzaje wytrzymałości:

  • ogólna – umiejętność kontynuowania dowolnego wysiłku fizycznego
  • ukierunkowana – zdolność przystosowania organizmu do wykonywania konkretnych wysiłków fizycznych (np. wytrzymałość biegowa, pływacka, itd.)
  • specjalna – umiejętność wykonywania konkretnego dla danej dyscypliny sportu wysiłku fizycznego.

Rodzaje wytrzymałości ze względu na:

  • źródło energii:
    • tlenowa
    • beztlenowa
    • mieszana
  • rodzaj pracy mięśniowej:
    • statyczna
    • dynamiczna
    • globalna i lokalna
  • wykorzystywane inne zdolności motoryczne:
    • szybkościowa
    • siłowa
  • czas trwania wysiłku:
    • sprinterska
    • szybkościowa
    • krótkiego czasu
    • średniego czasu
    • długiego czasu
    • maratońska.

Szybkość

Jest to zdolność do wykonywania ruchu w możliwie najkrótszym odcinku czasu.

Szybkość zależy od:

  • czasu reakcji
  • czasu pojedynczego ruchu
  • częstotliwości ruchów

Gibkość

Jest to ruchomość ciała w poszczególnych stawach i zdolność wykonywania ruchów w optymalnym zakresie.

Gibkość zależy od:

  • wieku
  • płci
  • uwarunkowań anatomicznych
  • umiejętności kontroli sensomotorycznej

 

Piśmiennictwo:
  1. Drabik J., Aktywność fizyczna w edukacji zdrowotnej społeczeństwa cz I, Gdańsk 1995; 20
  2. Górski J. Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego. PZWL, Warszawa 2006
  3. Gundlach H. Systembeziehungen körperlicher Fähigkeiten und Fertigkeiten. Theor. Prax. Körperkult 1968; 7.
  4. Gundlach H. O systemie zależności pomiędzy zdolnościami i umiejętnościami fizycznymi. W: Sympozjum teorii techniki sportowej. Sport i Turystyka, Warszawa,1970; 185–194.
  5. Ljach W. Kształtowanie zdolności motorycznych dzieci i młodzieży. Podręcznik dla nauczycieli, trenerów i studentów. COS, Warszawa 2003
  6. Osiński W. Antropomotoryka. AWF, Poznań 2000
  7. Raczek J. Antropomotoryka – teoria motoryczności człowieka w zarysie. AWF, Katowice 2010
  8. Raczek J., Mynarski W., Ljach W. Kształtowanie i diagnozowanie koordynacyjnych zdolności motorycznych. AWF, Katowice 2002
  9. Ronikier A. Fizjologia sportu. COS, Warszawa 2001
  10. Sozański H. Podstawy teorii treningu sportowego. Warszawa 1997
  11. Trzaskoma Z., Trzaskoma Ł. Kompleksowe zwiększanie siły mięśniowej sportowców. COS, Warszawa 2001
  12. Zacioski WM. Kształcenie cech motorycznych sportowca. Sport i Turystyka 1970
  13. Zając A. i wsp. Współczesny trening siły mięśniowej. AWF, Katowice 2010.

 

2 thoughts on “Zdolności motoryczne człowieka – cz.1 (zdolności kondycyjne)

    1. Thank you for your comment. If you have any questions or would like to make a sugestion, you`re welcome to do so.
      We`re looking forward to delevoping our site and exchanging experiences.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *