Zdolności motoryczne człowieka – cz. 2

Zdolności motoryczne człowieka stoją u podstaw wszelkich dyscyplin, niezależnie od tego czy jest to karate, pływanie czy krykiet. Dzisiaj scharakteryzujemy koordynacyjne zdolności motoryczne.

Zdolności motoryczne

Istnieje wiele podziałów zdolności motorycznych. Na potrzeby niniejszego artykułu, przedstawię uproszczony schemat, wg którego zdolności motoryczne dzielą się na kondycyjne i koordynacyjne.

zdolności motoryczne

Zdolności kondycyjne zależą od możliwość energetycznych człowieka, natomiast zdolności koordynacyjne związane są z umiejętnością sterowania ruchami ciała. Przeczytaj więcej na temat kondycyjnych zdolności motorycznych.

Zdolności koordynacyjne

Zdolności koordynacyjne możemy rozumieć jako rozmaite, specyficzne przejawy szeroko pojętej koordynacji ruchowej. Różni autorzy wymieniają odmienną liczbę podstawowych zdolności koordynacyjnych. Ze względu na swoją złożoność, są one często dzielone na wzajemnie się przenikające i uzupełniające poziomy (kompleksy):

W koncepcji hierarchicznej podstawową rolę w przejawianiu się koordynacji ruchowej odgrywają: zdolności orientacji przestrzennej i kinestetycznego różnicowania ruchu. Natomiast inny podział przydziela podstawowe zdolności koordynacyjne do jednego z trzech kompleksów: uczenie się motoryczne, sterowanie i regulacja ruchami oraz adaptacja motoryczna.

Zdolność kinestetycznego różnicowania ruchów polega na precyzyjnym postrzeganiu siły, czasu i przestrzeni podczas przebiegu określonej czynności motorycznej pod kątem najkorzystniejszego rozwiązania całego zadania ruchowego. Uwarunkowana jest głównie dokładnością i subtelnością ruchowych wrażeń i spostrzeżeń, w połączeniu ze słuchowymi i wzrokowymi. Większość autorów określa zdolność kinestetycznego różnicowania ruchu jako główną komponentę koordynacji ruchowej.

Zdolność orientacji przestrzennej umożliwia określenie pozycji ciała oraz jej zmian w trakcie ruchu całego ciała w przestrzeni i w czasie w odniesieniu do ustalonego pola działania (np. boiska) lub poruszającego się obiektu (np. piłka).  Zależy głównie od szybkości oceny i kontroli przestrzennych warunków działania.

Zdolność łączenia ruchów jest to umiejętność celowej organizacji działań ruchowych, prowadzącej do integracji przestrzennych i czasowych parametrów ruchu oraz do podporządkowania zadaniu ruchowemu realizowanemu przez całe ciało.

Zdolność równowagi określa umiejętność utrzymania zrównoważonej pozycji ciała (równowaga statyczna) oraz umiejętność powrotu do stanu wyjściowego po akcie ruchowym lub utrzymania określonego toru (kierunku) podczas wykonywania czynności ruchowej (równowaga dynamiczna).

Zdolność rytmizacji jest to umiejętność zapamiętania, odtworzenia i realizacji dynamicznych zmian ruchu w uporządkowanym, powtarzającym się cyklu. Przejawia się w dostosowaniu ruchów do podanego rytmu zewnętrznego lub przyjęciu celowego rytmu własnego (wewnętrznego).

Zdolność reakcji jest to umiejętność do szybkiego zainicjowania i wykonania celowego ruchu w odpowiedzi na określony bodziec. O jej poziomie świadczy czas, jaki upływa od momentu zadziałania sygnału do zakończenia działania.

Zdolność dostosowania ruchu jest to umiejętność przystosowania programu działania ruchowego do nastałej sytuacji.

zdolności motoryczne


Mimo istnienia różnych poziomów koordynacji ruchowej, poszczególne zdolności są zintegrowane przez układ nerwowy i przejawiają się w tzw. „czuciach”, np. czucie piłki, wody czy przeciwnika. Są one przejawem adaptacji do wykonywania określonych zadań ruchowych i wymagają odpowiednio rozwiniętych i właściwie ukierunkowanych wrażeń kinestetycznych.

Podsumowanie

Przedstawione wiadomości to jedynie uproszczony zarys tematyki jaką stanowią zdolności motoryczne człowieka. Posłużą one do szczegółowego omówienia poszczególnych cech w aspekcie sztuk walki.

Przeczytaj również:

 

Piśmiennictwo:

  1. Drabik J., Aktywność fizyczna w edukacji zdrowotnej społeczeństwa cz I, Gdańsk 1995; 20
  2. Górski J. Fizjologiczne podstawy wysiłku fizycznego. PZWL, Warszawa 2006
  3. Gundlach H. Systembeziehungen körperlicher Fähigkeiten und Fertigkeiten. Theor. Prax. Körperkult 1968; 7.
  4. Gundlach H. O systemie zależności pomiędzy zdolnościami i umiejętnościami fizycznymi. W: Sympozjum teorii techniki sportowej. Sport i Turystyka, Warszawa,1970; 185–194.
  5. Ljach W. Kształtowanie zdolności motorycznych dzieci i młodzieży. Podręcznik dla nauczycieli, trenerów i studentów. COS, Warszawa 2003
  6. Osiński W. Antropomotoryka. AWF, Poznań 2000
  7. Raczek J. Antropomotoryka – teoria motoryczności człowieka w zarysie. AWF, Katowice 2010
  8. Raczek J., Mynarski W., Ljach W. Kształtowanie i diagnozowanie koordynacyjnych zdolności motorycznych. AWF, Katowice 2002
  9. Ronikier A. Fizjologia sportu. COS, Warszawa 2001
  10. Rynkiewicz T. Struktura zdolności motorycznych oraz jej globalne i lokalne przejawy.
    AWF, Poznań 2003.
  11. Sozański H. Podstawy teorii treningu sportowego. Warszawa 1997
  12. Trzaskoma Z., Trzaskoma Ł. Kompleksowe zwiększanie siły mięśniowej sportowców. COS, Warszawa 2001
  13. Zacioski WM. Kształcenie cech motorycznych sportowca. Sport i Turystyka 1970
  14. Zając A. i wsp. Współczesny trening siły mięśniowej. AWF, Katowice 2010.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Like Us